https://www.smajournal.ir/ فصلنامه حسابداری مدیریت راهبردی fa daily 1 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 Sat, 21 Mar 2026 00:00:00 +0330 https://www.smajournal.ir/article_239137.html این مقاله درصدد شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی موفقیت (CSFs) در ادغام هوش مصنوعی (AI) و اقتصاد چرخشی (CE) در بستر زنجیره تأمین هوشمند (SSC) و پایدار است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها، توصیفی-پیمایشی است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و نظرسنجی از خبرگان صنعت و دانشگاه گردآوری و با تکنیک دیمتل تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان دادند که عوامل حیاتی موفقیت در ادغام هوش مصنوعی و اقتصاد چرخشی در زنجیره تأمین هوشمند و پایدار در پنج بُعد مدیریتی، فناوری، همکاری شبکه‌ای، فرآیندی و پایداری شناسایی شدند. نتایج تحلیل دیمتل بیانگر آن است که ابعاد مدیریتی و فناوری به‌عنوان عوامل علّی و اثرگذار اصلی شناخته می‌شوند. در مقابل، ابعاد فرآیندی و پایداری بیشترین میزان تأثیرپذیری را از سایر حوزه‌ها دارند. همچنین بعد همکاری شبکه‌ای با بالاترین مقدار ارتباط کلی، نقش واسطه‌ای کلیدی میان ابعاد مدیریتی و پایداری ایفا می‌کند. نتایج پژوهش منجر به ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی شد که نشان می‌دهد ادغام هوش مصنوعی و اقتصاد چرخشی از طریق تقویت ابعاد مدیریتی، فناورانه و همکاری شبکه‌ای می‌تواند به بهینه‌سازی فرآیندها، ارتقای پایداری و ایجاد زنجیره تأمین هوشمند و تاب‌آور منجر شود. این چارچوب، ارتباط علّی و ساختاری میان عوامل کلیدی موفقیت را تبیین کرده و مسیر تحقق توسعه پایدار و مزیت رقابتی پایدار را برای سازمان‌ها فراهم می‌سازد. https://www.smajournal.ir/article_239141.html با توجه به هدف پژوهش که ارائه الگوی حسابداری زیست محیطی شرکت های فولاد می باشد از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و با رویکرد اکتشافی، داده ها جمع آوری گردید. جامعه آماری شامل خبرگان حرفه حسابداری مدیریت که شامل حسابداران مدیریت و مدیران مالی شرکت های فولاد و اساتید حسابداری که پژوهشی پیرامون مسائل زیست محیطی انجام داده اند، می باشند. روش نمونه گیری به صورت هدفمند و گزینشی می باشد. نمونه آماری در بخش کیفی 13 خبره و در بخش کمی جهت اعتبار سنجی الگوی پژوهش 35 خبره بود. در ارتباط با الگوی حسابداری زیست محیطی شرکت های فولاد با رویکرد نظریه داده بنیاد چندوجهی دو بُعد، چهار مولفه و سی و پنج شاخص شناسایی گردید. بُعد درون سازمانی حسابداری سبز با مولفه فردی و مولفه سازمانی، بُعد برون سازمانی حسابداری سبز با مولفه اجتماعی و مولفه نظارت و ارزیابی شناسایی گردید. پژوهش فوق که در زمینه حسابداری زیست‌محیطی برای شرکت‌های فولاد انچام گردیده، می‌تواند به توسعه ابزارهای مدیریتی، شاخص‌های عملکرد و روش‌های گزارشگری زیست محیطی کمک نماید که به نوبه خود، صنعت فولاد را در مسیر پایداری و مسئولیت‌پذیری بیشتر هدایت می‌نماید. این پژوهش‌ها همچنین می‌توانند به بهبود عملکرد زیست‌محیطی صنعت فولاد کمک نماید. https://www.smajournal.ir/article_239133.html هدف پژوهش حاضر، بررسی اثر تحلیل احساسی صورت‌های مالی حسابداری بر نوع اظهارنظر حسابرس و نقش مداخله‌گر رفتار حسابداری و بازخورد حسابرس در این رابطه است. انگیزه اصلی تحقیق از این واقعیت ناشی می‌شود که لحن و محتوای احساسی گزارش‌های مالی می‌تواند موجب تحریف درک ذی‌نفعان، کتمان واقعیت‌های مالی و افزایش احتمال رسوایی‌های سازمانی شود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره 1393 تا 1403 بوده و نمونه‌ای متشکل از 150 صورت مالی حسابرسی‌شده شرکت‌های خصوصی با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی‌شده انتخاب شد. داده‌های پژوهش از طریق پرسشنامه استاندارد و تحلیل محتوای متون صورت‌های مالی جمع‌آوری، و با استفاده از مدل معادلات ساختاری و نرم‌افزار EViews تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد که لحن احساسی صورت‌های مالی با ضریب β=0.64 و سطح اطمینان 99 درصد بر نوع اظهارنظر حسابرس اثر مثبت و معناداری دارد؛ به این معنا که افزایش شدت لحن احساسی، احتمال ارائه گزارش مشروط یا مردود از سوی حسابرس را بیشتر می‌کند. همچنین، رفتار حسابداری (β=0.41) و بازخورد حسابرس (β=0.37) هر دو اثر معناداری بر نوع اظهارنظر داشتند. اثر تعاملی لحن احساسی و بازخورد حسابرس نیز مثبت و معنادار بود (β=0.22) که نشان می‌دهد بازخورد حسابرس می‌تواند شدت اثر لحن احساسی بر نتیجه حسابرسی را تعدیل کند، هرچند این اثر به‌طور کامل حذف نمی‌شود. نتایج بیانگر ضرورت کنترل سوگیری‌های احساسی در گزارشگری مالی و ارتقاء تعامل انتقادی بین حسابداران و حسابرسان است. https://www.smajournal.ir/article_239139.html این پژوهش با هدف بررسی ارتباط میان نقش مدیران زن، کیفیت سیستم اطلاعات حسابداری، کیفیت گزارشگری مالی و عملکرد غیرمالی شرکت‌های کوچک و متوسط انجام شده است. تحقیق حاضر از نظر هدف، توسعه‌ای و از نظر روش، توصیفی–پیمایشی است و در زمره مطالعات همبستگی قرار می‌گیرد. جامعه آماری شامل کلیه کارکنان شرکت‌های کوچک و متوسط استان گیلان (۱۳ هزار نفر در ۷۴۲ شرکت) است. با استفاده از جدول مورگان، حجم نمونه ۳۴۶ نفر تعیین شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه استاندارد برگرفته از مونتیرو و همکاران (Monteiro et al., 2024)) جمع‌آوری و با روش‌های معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین مدیران زن و کیفیت سیستم اطلاعات حسابداری رابطه معنادار وجود دارد (05/0P<). بین مدیران زن و کیفیت گزارشگری مالی رابطه معنادار وجود دارد (05/0P<). بین کیفیت سیستم اطلاعات حسابداری و کیفیت گزارشگری مالی رابطه معنادار وجود دارد (05/0P<). بین کیفیت گزارشگری مالی و سودمندی رابطه معنادار وجود دارد (05/0P<). بین سودمندی و عملکرد غیرمالی رابطه معنادار وجود دارد (05/0P<). بین کیفیت گزارشگری مالی و عملکرد غیرمالی رابطه معنادار وجود دارد (05/0P<). یافته‌ها بیانگر آن است که حضور مدیران زن می‌تواند از طریق ارتقای کیفیت سیستم اطلاعات حسابداری و گزارشگری مالی، به بهبود عملکرد غیرمالی شرکت‌های کوچک و متوسط منجر شود. https://www.smajournal.ir/article_239138.html حسابرسی داخلی به عنوان یکی از ابزارهای مهم تضمین کننده شفافیت و کارایی سازمان‌های دولتی شناخته شده است که می‌تواند نقش کلیدی در بهبود فرآیندهای مالی و مدیریتی ایفا کند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر کیفیت حسابرسی داخلی بر کارایی فرآیندهای مالی و مدیریتی سازمان‌های دولتی تهران در بازه زمانی مهر ۱۴۰۳ تا اردیبهشت ۱۴۰۴ بوده است. پژوهش از نوع ترکیبی و توصیفی – تحلیلی است و برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های استاندارد استفاده شده که توسط مدیران و کارشناسان حسابداری در بیست سازمان دولتی تکمیل گردید. روش تحلیل داده‌ها شامل تحلیل توصیفی، آزمون‌های همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل عاملی اکتشافی بود که با استفاده از نرم‌افزارهای آماری انجام شد. نتایج پژوهش نشان داد که کیفیت حسابرسی داخلی نقش معناداری در افزایش کارایی فرآیندهای مالی و مدیریتی دارد، به طوری که افزایش کیفیت حسابرسی داخلی با بهبود قابل توجهی در شفافیت گزارش‌دهی، مدیریت ریسک و کنترل‌های داخلی همراه است. تحلیل عاملی سه بعد اصلی کیفیت حسابرسی داخلی شامل «ارزیابی ریسک»، «کنترل داخلی» و «گزارش‌دهی شفاف» را مشخص کرد که بیش از ۸۳ درصد واریانس کل را تبیین می‌کنند. این عوامل به صورت همگرا، اثر مثبتی بر افزایش کارایی فرآیندهای مالی و مدیریتی سازمان‌های دولتی داشتند. نتایج این مطالعه بر ضرورت تقویت فرآیندهای حسابرسی داخلی به عنوان ابزاری استراتژیک برای بهبود مدیریت منابع، پیشگیری از خطاها و تصمیم‌گیری مبتنی بر اطلاعات دقیق تاکید دارد. بنابراین، پیشنهاد می‌شود سازمان‌های دولتی تهران برای ارتقای عملکرد خود، سرمایه‌گذاری بیشتری در بهبود ساختار و کیفیت حسابرسی داخلی انجام دهند تا ضمن ارتقاء شفافیت، کارایی منابع مالی و مدیریتی خود را افزایش دهند. https://www.smajournal.ir/article_239140.html با گسترش رقابت و افزایش پیچیدگی در محیط‌های سازمانی، نقش اطلاعات به‌موقع و تصمیم‌گیری هوشمند بیش از پیش اهمیت یافته است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر توسعه حسابداری مدیریت بر هوش تجاری و با درنظرگرفتن نقش میانجی نوع تصمیم و محیط انجام شده است. جامعه آماری این پژوهش را کارکنان شرکت‌های صنعتی استان کرمان تشکیل می‌دهند که از میان آن‌ها ۳۸۵ نفر به‌عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. این مطالعه از نوع کاربردی و با روش توصیفی ـ پیمایشی انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و پرسش‌نامه گردآوری شد و کلیه فرضیات پژوهش در سطح معناداری 5 درصدآزمون گردید. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۰ استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که کیفیت داده و انعطاف‌پذیری، تأثیر مثبت و معناداری بر موفقیت هوش تجاری دارند. همچنین، نوع تصمیم به‌عنوان متغیر میانجی، رابطه میان توسعه حسابداری مدیریت و ابعاد هوش تجاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری اصول پیشرفته حسابداری مدیریت می‌تواند از طریق بهبود فرآیند تصمیم‌گیری، سطح بلوغ هوش تجاری سازمان را ارتقا دهد. نوآوری این پژوهش نیز در ترکیب مفهومی متغیرهای تصمیم و محیط در مدل اثرگذاری حسابداری مدیریت بر هوش تجاری نهفته است؛ موضوعی که در ادبیات پیشین کمتر مورد توجه قرار گرفته است.