دانشگاه میبد فصلنامه حسابداری مدیریت راهبردی 3092-6890 مقالات آماده انتشار 2026 07 21 The Impact of Artificial Intelligence Adoption on ESG Disclosure Quality and Financial Performance in the Tehran Stock Exchange: Testing the Mediating Role of Disclosure تأثیر پذیرش هوش مصنوعی بر کیفیت افشای ESG و عملکرد مالی در بورس تهران:آزمون نقش میانجی افشا 247676 10.22034/smajournal.2026.566273.1282 FA حبیب اله کاظمی گروه حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران جنوب، ایران رویا دارابی استاد تمام و عضو هیئت علمی تمام وقت قطعی رسمی دانشکده اقتصاد و حسابداری واحد تهران جنوب دانشگاه آزاد اسلامی 0000-0003-1385-1034 Journal Article 2025 12 14 The main objective of this study is to measure the effect of AI adoption in Iranian listed companies during 2015-2016 on improving the quality of environmental, social responsibility, and corporate governance disclosure and its impact on improving the financial performance of companies. Using panel regression with industry and year fixed effects and two-stage estimation with instrumental variables (using the average disclosure quality of peers at the industry-year level and regulatory guidance as instruments), the results show that AI adoption significantly increases disclosure quality; instrumental disclosure quality has a positive and significant effect on return on assets (approximate coefficient 0.0016) and return on equity (approximate coefficient 0.0018), but is not significant on Tobin's Ki-Ratio. Bootstrap mediation analysis also shows that a large part of the effect of AI adoption on accounting returns is transmitted through the disclosure quality improvement channel (estimated mediation coefficient for return on assets ≈1.01 and for return on equity ≈0.98), while it is not significant for Tobin’s QI (estimated coefficient ≈0.85). The robustness of the results to alternative measures, size and industry subsamples, and the addition of macro controls was confirmed, implying that AI-supported reporting systems improve transparency and operational efficiencies, although the reflection of this improvement in market valuations likely requires a longer time horizon and stronger capital market institutions. هدف اصلی این پژوهش سنجش اثر پذیرش هوش مصنوعی در شرکت‌های بورسی ایران طی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ بر ارتقای کیفیت افشای محیط‌زیست، مسئولیت اجتماعی و حاکمیت شرکتی و پیامد آن بر بهبود عملکرد مالی شرکت‌ها است. با به‌کارگیری رگرسیون تابلویی با اثرات ثابت صنعت و سال و برآورد دو مرحله‌ای با متغیرهای ابزاری (استفاده از میانگین کیفیت افشای همتایان در سطح صنعت–سال و راهنمایی مقررات به‌عنوان ابزار)، نتایج نشان می‌دهد پذیرش هوش مصنوعی به‌طور معناداری کیفیت افشا را افزایش می‌دهد؛ کیفیت افشای ابزارگذاری‌شده اثر مثبت و معنادار بر بازده دارایی‌ها (ضریب تقریبی ۰٫۰۰۱۶) و بازده حقوق صاحبان سهام (ضریب تقریبی ۰٫۰۰۱۸) دارد، اما بر نسبت کیوی توبین معنادار نیست. تحلیل میانجی‌گری با روش بوت‌استرپ نیز نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از اثر پذیرش هوش مصنوعی بر بازده‌های حسابداری از کانال ارتقای کیفیت افشا منتقل می‌شود (سهم میانجی‌گری تقریبی برای بازده دارایی‌ها ≈۱٫۰۱ و برای بازده حقوق صاحبان سهام≈۰٫۹۸)، در حالی که برای کیوی توبین معنادار نمی‌گردد (سهم تقریبی≈۰٫۸۵). پایداری نتایج در برابر سنجه‌های جایگزین، زیرنمونه‌های اندازه و صنعت و افزودن کنترل‌های کلان تأیید شد و دلالت دارد سامانه‌های گزارشگری پشتیبانی‌شده با هوش مصنوعی شفافیت و بازده‌های عملیاتی را ارتقا می‌دهند، هرچند انعکاس این بهبود در ارزش‌گذاری بازار احتمالاً به افق زمانی طولانی‌تر و نهادهای بازار سرمایه قوی‌تر نیاز دارد.